Dietetyka i sztuka kulinarna antyku i wczesnego Bizancjum (II-VII w.)

""Książka przedstawia szczegółową analizę ewolucji poglądów starożytnych i wczesnośredniowiecznych autorów na temat dietetyki i ocenia wartość dzieł medycznych dla historii jedzenia i gastronomii. Autorzy przebadali wybrane traktaty medyczne i dietetyczne, spisane pomiędzy II i VII w. n.e., tj. od momentu ukonstytuowania się doktryn i poglądów dietetycznych za sprawą działalności i pisarstwa Galena aż do czasu skomponowania encyklopedii medycznej przez Pawła z Eginy i powstania anonimowego dzieła O pokarmach (De cibis). Poprzez te stulecia wypłynęło wiele pism i traktatów, które w zgodzie z założeniami szkoły hipokratejskiej podkreślały i rozpisywały rolę żywności w utrzymaniu i przywracaniu zdrowia; zebrane i porównywane, umożliwiają przegląd zmian i rozwoju w diecie ludności wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. Autorzy zajęli się fundamentalną grupą pokarmów, tj. zbożami i produktami zbożowymi, poddając drobiazgowym dociekaniom pszenicę (zwyczajną i twardą, płaskurkę, samop- szę, orkisz), jęczmień, proso i włośnicę ber, owies, żyto i ryż. Prezentowana praca może okazać się pomocna zarówno dla historyków, filologów, badaczy dziejów jedzenia, dietetyki i medycyny, jak i dla szerokiego kręgu fascynatów antyku i Bizancjum. Pracę tę można śmiało nazwać pionierską. Sama klasyfikacja zbóż i produktów zbożowych spotykanych w literaturze antyku i wczesnego średniowiecza wymagała wnikliwego przejrzenia obszernej bazy źródłowej. A jeśli dodamy do tego aspekt dietetyczno-medyczny i przebadanie opinii autorów starożytnych na temat wpływu omawianych produktów na zdrowie, książkę z całą pewnością można uznać za przełomową. Nikt wcześniej ani w Polsce, ani poza nią, nie dokonał tak kompleksowej i przekrojowej analizy aspektów dietetycznych i medycznych antycznej i wczesnośredniowiecznej kuchni."--

""Prezentowany tom kontynuuje cykl książek poświęconych historii jedzenia, dietetyki i medycyny w antyku klasycznym i wczesnym Bizancjum. Autorzy przedstawiają studia odnoszące się do kolejnych grup pokarmów - kontynuując wątek podjęty w książce Zboża i produkty zbożowe w źródłach medycznych antyku i wczesnego Bizancjum (tom XVI serii "Byzantina Lodziensia"), opisując rolę roślin strączkowych i warzyw, immanentnych składników diety starożytnych. Analizują też znaczenie mięs, podrobów i wyrobów wędliniarskich w kuchni i praktyce medycznej. Równie ważną częścią książki są teksty odnoszące się do kulturowych, ideologicznych i ekonomicznych aspektów żywności w życiu ówczesnych społeczności grecko-rzymskich i bizantyńskich. Aprowizacja Antiochii nad Orontesem nabiera znaczenia studium przypadku, zaś tekst o nawykach żywieniowych, smakoszostwie i poszczeniu ilustruje kontekst antropologiczny i historyczny diety. Praca Pawła Filipczaka stanowi syntetyczne ujęcie zarządzania dostępnością żywności dla dużych skupisk ludzkich w okresie późnej starożytności. Antiochia nad Orontesem jest wdzięcznym przedmiotem badań ze względu na długotrwałą (i wciąż aktualną) tradycję badań archeologicznych i stosunkowo bogaty zasób źródeł pisanych. (...) Część druga tomu, autorstwa Macieja Kokoszki i jego współpracowników (Zofia Rzeźnicka i Krzysztof Jagusiak) to studium znakomite pod względem filologicznej akrybii, zawierające mnóstwo bardzo przydatnych informacji o obyczajach kulinarnych i dietetycznych Bizantyńczyków. (...) Zamieszczenie w tomie rozprawy Sławomira Bralewskiego uważam za niezwykle trafne. Pozwala bowiem zrozumieć pozamaterialne przyczyny konkretnej praktyki dietetycznej, (...) na podstawie drobiazgowej i erudycyjnej analizy setek świadectw źródłowych ówczesnego piśmiennictwa i pokazuje religijne znaczenie zwyczajów żywieniowych."--

"Niniejsza publikacja jest kontynuacją wieloletnich, wspólnie prowadzonych przez Autorów badań nad dietą, dietetyką, farmakologią i gastronomią późnego antyku i wczesnego Bizancjum. Powstała ona głównie na bazie greckich traktatów medycznych skomponowanych w okresie od I do VII w., ale uwzględnia także dane pochodzące spoza tego kanonu. Zamiarem Autorów było przekazanie w przystępny sposób wiedzy antyku i Bizancjum na temat jaj i produktów mlecznych. W tym celu starali się oni przetłumaczyć na współczesny język sposób myślenia ówczesnych lekarzy, a także zaprezentować główne założenia propagowanej przez nich teorii. W szczególności zwrócili uwagę na ukazanie sposobów wykorzystywania wspomnianych produktów spożywczych jako pokarmu i lekarstwa. Dlatego też świadomie wkraczali na obszar historii gastronomii i farmakologii. Choć natura badań skłaniała Autorów do formułowania wniosków przede wszystkim z zakresu dziejów wyżywienia oraz medycyny, to niekiedy podejmowali też kwestie powiązane z historią gospodarczą i społeczną tego okresu."--